Laatst bijgewerkt: 2026-05-30

Smartengeld voor nabestaanden: wat kunt u verwachten?

Als nabestaande heeft u onder bepaalde voorwaarden recht op een financiële vergoeding voor uw verdriet. Het verlies van een dierbare door een ongeval is een ingrijpende gebeurtenis. Een financiële compensatie neemt dit verdriet natuurlijk niet weg. Wel biedt het erkenning voor uw verlies en de pijn die u ervaart.

Via Letselschadevordering.nl vindt u een gespecialiseerde advocaat die u hierbij helpt. De advocaat die wij voor u selecteren, onderzoekt precies waar u recht op heeft. Er zijn twee hoofdvormen van compensatie voor nabestaanden. Ten eerste is er de vaste vergoeding voor affectieschade. Dit is wettelijk verankerd. Ten tweede is er shockschade. Dit is niet in de wet vastgelegd, maar is rechtersrecht dat is ontwikkeld in de jurisprudentie.

Wat is smartengeld?

Smartengeld is een vergoeding voor immateriële schade, zoals pijn, verdriet en gederfde levensvreugde. Het is een compensatie voor nadeel dat niet direct in geld is uit te drukken. Lange tijd had alleen het directe slachtoffer van een ongeval recht op smartengeld. Nabestaanden bleven met lege handen achter, ongeacht hun verdriet. Affectieschade voor naasten is dus nadrukkelijk niet hetzelfde als het smartengeld voor het slachtoffer zelf.

Sinds de invoering van de wetgeving rondom affectieschade is dit veranderd. Bepaalde naasten en nabestaanden kunnen nu ook aanspraak maken op een vergoeding. Dit is een belangrijke erkenning van het leed dat familieleden doormaken. Het biedt een stukje rechtvaardigheid na een traumatisch verlies.

Wat zegt de wet?

De basis voor schadevergoeding ligt in het Burgerlijk Wetboek. Art. 95 van Boek 6 stelt duidelijk: “De schade die op grond van een wettelijke verplichting tot schadevergoeding moet worden vergoed, bestaat in vermogensschade en ander nadeel”. Smartengeld en affectieschade vallen onder dit ‘ander nadeel’.

De specifieke regels voor affectieschade zijn wettelijk vastgelegd. In de parlementaire geschiedenis (Dossier 28781, Affectieschade) is hier uitgebreid over gedebatteerd. De Tweede nota van wijziging (kst-28781-9) speelde een cruciale rol in de totstandkoming van deze wet. Hierin werd de kring van gerechtigden en de systematiek van de schadevergoeding verder vormgegeven. Shockschade daarentegen is niet in de wet geregeld, maar vloeit volledig voort uit de rechtspraak.

Nabestaanden en smartengeld: wat zegt de rechter?

De rechtspraak heeft een onmisbare rol gespeeld in de ontwikkeling van rechten voor nabestaanden. Een absolute mijlpaal is het zogenaamde Taxibus-arrest van 22 februari 2002 (ECLI:NL:HR:2002:AD5356). Dit arrest legde de basis voor de vergoeding van shockschade, wat dus zuiver rechtersrecht is.

In deze zaak werd een jong kind dodelijk aangereden door een taxibusje. De moeder werd direct na het ongeval geconfronteerd met de gruwelijke gevolgen. Zij liep hierdoor ernstig psychiatrisch letsel op. De Hoge Raad oordeelde dat zij recht had op een eigen vergoeding voor deze shockschade.

Dit betekent voor u dat u recht kunt hebben op een vergoeding als u direct bent geconfronteerd met een ernstig ongeval van een naaste. U moet hiervoor wel aantoonbaar psychiatrisch letsel hebben opgelopen. Dit is een strenge eis. Een gespecialiseerde letselschadeadvocaat helpt u om dit medisch en juridisch goed te onderbouwen.

Bedragen bij smartengeld voor nabestaanden

De bedragen voor affectieschade zijn wettelijk vastgesteld in vaste categorieën. Dit voorkomt pijnlijke discussies over de mate van verdriet. De wettelijk gefixeerde bedragen variëren van €12.500 tot €20.000. Dit is afhankelijk van uw relatie tot het slachtoffer, of het om overlijden of ernstig letsel gaat, en of er sprake is van een misdrijf. Voor shockschade hangt het bedrag af van de ernst van het psychiatrisch letsel.

Letseltype / Categorie	Indicatie vergoeding
Affectieschade (Wettelijk verankerd)	€12.500 – €20.000 (afhankelijk van situatie en relatie)
Shockschade (Rechtersrecht / Taxibus-arrest)	Afhankelijk van ernst psychiatrisch letsel

Bovenstaande bedragen zijn gebaseerd op de wet en actuele rechtspraak.

Wat kunt u claimen als nabestaande?

Veel nabestaanden denken alleen aan een vergoeding voor verdriet en vergeten andere belangrijke schadeposten. Een overlijden brengt vaak grote financiële gevolgen met zich mee. Een letselschadeadvocaat brengt al deze posten zorgvuldig voor u in kaart.

Schadepost	Van toepassing bij nabestaanden?	Toelichting
Affectieschade	Ja	Wettelijk vastgestelde vergoeding voor het verdriet om het verlies.
Shockschade	Soms	Bij aantoonbaar psychiatrisch letsel door confrontatie met het ongeval.
Uitvaartkosten	Ja	Redelijke kosten voor de begrafenis of crematie.
Overlijdensschade (Gederfd levensonderhoud)	Vaak ja	Compensatie als het weggevallen inkomen van de overledene zorgde voor uw levensonderhoud.
Huishoudelijke hulp	Soms	Als de overledene een groot deel van het huishouden deed en u nu hulp moet inschakelen.

Veel slachtoffers claimen alleen de uitvaartkosten en laten de rest liggen. Een letselschadeadvocaat zorgt ervoor dat geen enkele post over het hoofd wordt gezien. Via Letselschadevordering.nl brengen wij u in contact met een expert die uw volledige schade berekent.

Waarom een letselschadeadvocaat het verschil maakt

Het claimen van schade na een overlijden is juridisch complex en emotioneel zwaar. De verzekeraar van de tegenpartij zal de schade vaak zo laag mogelijk proberen te houden. Zij bieden niet spontaan alle vergoedingen aan waar u recht op heeft.

Via Letselschadevordering.nl wordt u gekoppeld aan een gespecialiseerde letselschadeadvocaat. Deze advocaat kent alle schadeposten uit de tabel hierboven. U hoeft zelf niet in discussie te gaan met de verzekeraar. Uw persoonlijke letselschadeadvocaat neemt u al het juridische werk uit handen. Bovendien zijn de kosten voor deze juridische hulp vaak volledig te verhalen op de aansprakelijke partij. U loopt dus geen financieel risico.

Veelgestelde vragen

Heb ik als partner altijd recht op affectieschade?
Ja, als echtgenoot of geregistreerd partner valt u in de vaste categorie gerechtigden voor affectieschade. Dit geldt ook voor levensgezellen die duurzaam samenwonen.

Wat is het verschil tussen affectieschade en shockschade?
Affectieschade is een wettelijk vastgestelde vergoeding voor het verdriet om het verlies. Shockschade is rechtersrecht en betreft een vergoeding voor daadwerkelijk psychiatrisch letsel dat is ontstaan door de gruwelijke waarneming van het ongeval.

Zijn de bedragen voor affectieschade voor iedereen gelijk?
Nee, de wettelijk gefixeerde bedragen variëren tussen €12.500 en €20.000. Het exacte bedrag hangt af van uw relatie tot het slachtoffer, de aard van de gebeurtenis (overlijden of ernstig letsel) en of er sprake was van een misdrijf.

Moet ik belasting betalen over deze vergoedingen?
Nee, vergoedingen voor affectieschade en shockschade zijn in Nederland belastingvrij. Het wordt gezien als een compensatie voor persoonlijk leed, niet als inkomen.

Kan ik ook inkomensschade claimen als mijn partner overlijdt?
Ja, dit heet overlijdensschade of gederfd levensonderhoud. Als u financieel afhankelijk was van uw partner, kunt u compensatie claimen voor het weggevallen inkomen.

Relevante rechtspraak

De volgende uitspraken zijn relevant. De samenvatting komt rechtstreeks uit de officiële inhoudsindicatie van de rechtspraak.

Instantie – ECLI:NL:HR:2002:AD5356 (2013)
–

Lees ook

• Smartengeld bij aanrijding fiets
• Smartengeld en bijstand
• Belasting over smartengeld
• Smartengeld aanvragen
• Smartengeld berekenen

Bronnen

Bron	Type	Datum	Link
ECLI:NL:HR:2002:AD5356	Rechtspraak (Instantie)	2002	Uitspraak