Smartengeld voor nabestaanden

Ja, als nabestaande heeft u recht op een financiële vergoeding voor uw verdriet, wat in de wet ‘affectieschade’ wordt genoemd. Hoewel in de volksmond vaak wordt gesproken over ‘smartengeld voor nabestaanden’, is smartengeld juridisch gezien uitsluitend bedoeld voor het slachtoffer zelf. Voor naasten van een slachtoffer dat door de schuld van een ander is overleden of ernstig en blijvend letsel heeft opgelopen, heeft de wetgever de vergoeding voor affectieschade in het leven geroepen. Dit is een vaste, eenmalige vergoeding die erkenning biedt voor uw emotionele leed. Via Letselschadevordering.nl vindt u een gespecialiseerde advocaat die u helpt deze vergoeding te claimen bij de aansprakelijke partij.

Wat betekent dit concreet voor nabestaanden?

Wanneer een dierbare plotseling wegvalt of zwaar letsel oploopt door een ongeval, staat uw wereld stil. Naast het immense verdriet komen er vaak ingewikkelde juridische en financiële zaken op u af. Het is belangrijk om het juridische onderscheid te begrijpen tussen de verschillende soorten vergoedingen voor immateriële schade.

Smartengeld is de vergoeding voor de pijn en het verlies aan levensvreugde van het slachtoffer zélf. Voor nabestaanden en naasten bestaan er twee andere specifieke vergoedingen: affectieschade en shockschade.

Affectieschade is in het leven geroepen om het leed van de naasten te erkennen. Het is een vergoeding voor het verdriet dat u ervaart omdat uw dierbare is overleden of zwaar gewond is geraakt. Het is belangrijk te weten dat deze vergoeding is voorbehouden aan een specifieke, door de wetgever vastgestelde groep naasten. Dit zijn de partner, kinderen, ouders en personen die in een vergelijkbare nauwe persoonlijke relatie tot het slachtoffer stonden.

De wetgever heeft voor affectieschade vaste bedragen vastgesteld. Dit voorkomt pijnlijke discussies in de rechtszaal of met verzekeraars over de ‘waarde’ van uw verdriet. De bedragen variëren afhankelijk van uw relatie tot het slachtoffer en of het gaat om overlijden of ernstig letsel.

Daarnaast is er een belangrijk onderscheid met shockschade. Affectieschade is de vergoeding voor het verdriet om het verlies of letsel zelf. Shockschade kan aan de orde zijn als u direct bent geconfronteerd met het ongeval of de gruwelijke gevolgen daarvan. Als u daardoor zelf ernstig geestelijk letsel (zoals een posttraumatische stressstoornis, PTSS) heeft opgelopen, treedt u eigenlijk zelf op als slachtoffer. U claimt dan regulier smartengeld voor uw eigen geestelijke letsel. Een letselschadeadvocaat kan precies beoordelen op welke vergoedingen u recht heeft.

Smartengeld is een financiële vergoeding voor de immateriële schade van het slachtoffer zelf. Dit is schade die niet direct in geld is uit te drukken, zoals pijn, verdriet, gederfde levensvreugde en psychisch leed na een ongeval. Waar materiële schade uw portemonnee raakt, raakt immateriële schade uw persoon. Het doel van smartengeld is het bieden van erkenning en een zekere mate van compensatie voor de verminderde kwaliteit van leven van degene die het ongeval is overkomen. Nabestaanden claimen dus geen smartengeld voor het verdriet om hun naaste, maar affectieschade.

Wat zegt de wet over vergoedingen voor nabestaanden?

De wettelijke basis voor schadevergoeding is vastgelegd in het Burgerlijk Wetboek. Art. 6:95 BW stelt: “De schade die op grond van een wettelijke verplichting tot schadevergoeding moet worden vergoed, bestaat in vermogensschade en ander nadeel.” Dit ‘ander nadeel’ omvat de immateriële schade, waaronder de affectieschade voor nabestaanden valt.

De invoering van affectieschade kent een lange parlementaire geschiedenis (bekend onder Dossier 28781). In de Tweede nota van wijziging (kst-28781-9) is het wetsvoorstel destijds verder verfijnd. Hierin is de kring van gerechtigden en de hoogte van de vaste vergoedingen definitief vormgegeven. Het doel van de wetgever was om nabestaanden een rechtvaardige compensatie te bieden voor hun verdriet, zonder hen te belasten met complexe bewijslasten of vernederende discussies over de omvang van hun leed.

Nabestaanden en schadevergoeding: wat zegt de rechter?

In de rechtspraak is de positie van nabestaanden en naasten door de jaren heen verder uitgekristalliseerd. Dit geldt met name voor situaties waarin een naaste direct wordt geconfronteerd met een ernstig ongeval en daardoor zelf psychische schade oploopt.

Hoge Raad: Het Taxibus-arrest (Shockschade)

• Instantie & ECLI: Hoge Raad, ECLI:NL:HR:2002:AD5356
• Casus: Een moeder werd direct na een ongeval geconfronteerd met de zware, fatale verwondingen van haar jonge kind, dat was overreden door een taxibus.
• Rechtsregel: De Hoge Raad oordeelde dat vergoeding van immateriële schade (shockschade) mogelijk is als iemand geestelijk letsel oploopt door de directe confrontatie met een schokkend ongeval of de directe gevolgen daarvan.
• Gevolg voor het slachtoffer: Nabestaanden die door het waarnemen van het ongeval een erkend psychiatrisch ziektebeeld (zoals PTSS) ontwikkelen, kunnen naast de wettelijke affectieschade ook een eigen claim indienen voor dit geestelijk letsel.

Bedragen bij smartengeld voor nabestaanden

De bedragen voor affectieschade zijn wettelijk vastgesteld. Het zijn vaste, forfaitaire bedragen. Hierover kan niet worden onderhandeld met de verzekeraar. Dit biedt duidelijkheid en voorkomt slepende discussies over de mate van uw verdriet.

Wettelijke bedragen Affectieschade:

(Dit is een beknopte weergave. Bekijk de volledige affectieschade-tabel met alle categorieën en situaties.)

Bedragen bij Shockschade (PTSS):
Als u recht heeft op shockschade (bijvoorbeeld wegens PTSS na een directe confrontatie met het ongeval, zoals bepaald in het Taxibus-arrest), wordt dit apart berekend. U claimt dan regulier smartengeld voor uw eigen geestelijk letsel. Volgens de Rotterdamse Schaal (actueel in 2026) gelden hiervoor de volgende indicatieve bandbreedtes:

Wat kunt u claimen als nabestaande?

Veel nabestaanden weten dat er een vergoeding voor verdriet bestaat, maar zijn niet op de hoogte van andere schadeposten. Een ongeval met dodelijke afloop of ernstig letsel heeft vaak grote financiële gevolgen. Het is cruciaal dat alle posten in kaart worden gebracht.

Veel slachtoffers en nabestaanden claimen alleen de meest voor de hand liggende posten en laten de rest liggen. De verzekeraar zal u hier niet altijd proactief op wijzen. De advocaat die wij voor u selecteren, brengt al deze posten zorgvuldig in kaart zodat u krijgt waar u recht op heeft.

Waarom een letselschadeadvocaat voor nabestaanden het verschil maakt

Het claimen van schadevergoeding na het verlies of ernstig letsel van een naaste is emotioneel zwaar en juridisch complex. Verzekeraars hebben ervaren juristen in dienst die hun belangen verdedigen. U verdient ook een specialist aan uw zijde die de wet- en regelgeving door en door kent.

Via Letselschadevordering.nl wordt u gekoppeld aan een gespecialiseerde letselschadeadvocaat. Deze advocaat neemt u het juridische werk volledig uit handen. De advocaat stelt de tegenpartij aansprakelijk, berekent uw volledige schade (inclusief gederfd levensonderhoud en uitvaartkosten) en voert de onderhandelingen met de verzekeraar. Belangrijk om te weten: als de tegenpartij aansprakelijk is, moeten zij ook uw juridische kosten vergoeden. U betaalt de advocaat dus niets. Wij helpen u bij het vinden van de juiste professional, zodat u zich kunt richten op de verwerking van uw verlies en het ondersteunen van uw gezin.

Veelgestelde vragen over smartengeld voor nabestaanden

Wie heeft er recht op affectieschade?
De wet noemt een vaste groep personen die in aanmerking komen: de partner (echtgenoot of geregistreerd partner), kinderen (minderjarig en meerderjarig thuiswonend), ouders en personen die in een vergelijkbare nauwe, persoonlijke relatie tot het slachtoffer stonden (bijvoorbeeld pleegkinderen of vaste verzorgers).

Kan ik over de hoogte van de affectieschade onderhandelen?
Nee, de bedragen voor affectieschade zijn door de wetgever vastgelegd in vaste bedragen (forfaits). Dit is bewust gedaan om pijnlijke discussies met verzekeraars over de ernst van uw verdriet te voorkomen. Het bedrag staat vast op basis van uw relatie tot het slachtoffer.

Wat is het verschil tussen affectieschade en shockschade?
Affectieschade is een vergoeding voor het verdriet om het verlies of letsel van uw naaste. Shockschade is een vergoeding voor uw eigen geestelijk letsel (zoals PTSS) dat is ontstaan doordat u het ongeval of de directe, gruwelijke gevolgen daarvan heeft waargenomen. Voor shockschade gelden andere, vaak hogere, bedragen die afhankelijk zijn van de ernst van uw psychische letsel.

Moet ik belasting betalen over affectieschade of shockschade?
Nee, affectieschade en smartengeld (waaronder shockschade) zijn onbelast in box 1 (inkomstenbelasting). U betaalt er dus geen inkomstenbelasting over. Wel telt het uitgekeerde bedrag mee voor uw vermogen in box 3 als het op de peildatum (1 januari) op uw bankrekening staat. Dit kan gevolgen hebben voor eventuele toeslagen of uitkeringen.

Kost het inschakelen van een advocaat via Letselschadevordering.nl mij geld?
Nee. Als de tegenpartij aansprakelijk is voor het ongeval, is deze wettelijk verplicht om ook uw redelijke advocaatkosten te vergoeden. De gespecialiseerde advocaat die wij voor u selecteren, verhaalt deze kosten direct op de verzekeraar van de tegenpartij. U loopt hierdoor geen financieel risico.

📅 Laatst bijgewerkt: 1-6-2026 · bedragen gecontroleerd voor 2026.